Tufenkian wit
In 2016 verrichtte de Armeense ambassadeur de officiële opening van Wine Professional. Er stonden dat jaar vijf producenten uit dit oeroude wijnland op de beurs. Hoewel de import in Nederland bescheiden is, kwamen we de tussentijd met enige regelmaat Armeense wijnen tegen op de beurs en bij het Proefschrift Wijnconcours. Onlangs proefden we de wijnen van een van de jongste producenten: Tufenkian Wines.
proefnotities Jan en Kyra van Lissum
In 2011 werden in een grot bij Areni, in de zuidelijke provincie Vayots Dzor, de resten van een oude wijnmakerij ontdekt. De vondst werd gedateerd op ca. 4100 voor Christus, en dat bewees dat Armenië een van de oudste wijnlanden ter wereld is.
Vondsten van latere datum, wijnkelders, grote aardewerken vaten, druivenpitten, toonden aan dat de wijnbouw zich onafhankelijk ontwikkelde, met authentieke druivenrassen en traditionele productiemethoden.
In de Sovjetperiode verdwenen veel druivenrassen en tradities uit het zicht. De focus kwam, zoals in de meeste Oostbloklanden, te liggen op eenvormigheid en massaproductie. Droge wijnen maakten plaats voor versterkte zoete wijnen en brandy.
In de jaren negentig van de vorige eeuw kwam de kentering en sindsdien beleeft de Armeense wijnbouw een geleidelijke wedergeboorte.
Naast de authentieke druivenrassen zijn er meer factoren die bepalend zijn voor het unieke karakter van Armeense wijnen. Zo is de bodem veelal van vulkanische oorsprong, wat de wijnen vaak een mineralige toets geeft. En de meeste wijngaarden liggen op grote hoogte, tot zo’n 1600 meter, wat de zorgt voor een frisse zuurgraad en een goede balans in de wijnen.

Tufenkian

De Amerikaans-Armeense zakenman en filantroop James Tufenkian begon zijn loopbaan in de jaren tachtig en negentig met het ontwerpen, de productie van, en de handel in Armeense en Tibetaanse handgeweven tapijten. Rond de millenniumwisseling vestigde hij zich in Armenië, waar hij zich inzette voor het versterken en uitdragen van Armeense cultuur en tradities. Om het toerisme te bevorderen richtte hij de boutiquehotelketen Tufenkian Heritage op, terwijl de Tufenkian Foundation zich via tal van projecten bezighoudt met de bestrijding van armoede, natuurbescherming en respect voor de mensenrechten.

Via de focus op cultuur, gastvrijheid en toerisme was het voor James Tufenkian, zelf ook een wijnkenner, een kleine stap naar het produceren van wijn.
Wat tien jaar geleden begon als planning voor een hotel in de provincie Vayots Dzor, groeide uit tot een compleet project inclusief wijngaarden en een winery. In de jaren 2020-21 werd in totaal 28 hectare land gekocht nabij de plaats Chiva, vlak bij Areni, waarvan 2,5 hectare aan vervallen oude wijngaarden die 30 jaar lang niet bewerkt waren geweest. 15 hectare was bestemd voor nieuwe aanplant. De eigen winery werd gebouwd in 2022.
Tufenkian rood
Sinds kort is bijna de gehele wijnproductie afkomstig van eigen wijngaarden en wordt de inbreng van aangekochte druiven geleidelijk afgeschaald. De wijngaarden worden op biologische en biodynamische wijze bewerkt en de productie verloopt zo natuurlijk mogelijk, zonder kunstmatige toevoegingen, zonder klaring of filtering en met een minimale dosis sulfiet. Wijnmaker is Zara Kechechyan.

Proefnotities

Wit

***(*)

Resilience Chiva, Tufenkian, Vayots Dzor, Armenië 2023
Voskehat, khatoun kharji, spitak areni, 70 jaar oude stokken, wijngaard op 1250 meter hoogte, rijping in Franse en Armeense eiken vaten; diffuus van kleur, heel aparte geur en smaak, in de geur mat, breed, zacht, mist wat schakering, sappig van smaak, veel aroma’s, rijp fruit, veel zuren, pittig, scherp, impressies van noten en abrikozen, bitters, compact, vierkant, maaltijdwijn (13,5%)

****

White Blend, Tufenkian, Vayots Dzor, Armenië 2024
Field blend van voskehat, khatoun kharji, spitak areni, chilar, 70-100 jaar oude stokken, twee kleine wijngaarden in Aghavnadzor, op 1350 en 1500 meter hoogte; fraaie schone kleur, licht geelgroen, rijke, aromatische geur met diepgang, fris en fruitig, mooie zuren, goede balans en vulling, goede lengte, verrassend aangenaam van smaak, fraaie gastronomische wijn (13%)

Rood

***

Resilience Chiva, Tufenkian, Vayots Dzor, Armenië 2023
85% areni, 15% tozot, 70 jaar oude stokken, wijngaard op 1250 meter hoogte, fermentatie met hele trossen; goede kleurintensiteit, duidelijke input van de druiven, geur en smaak komen overeen, opvallende zuren, puur, ietwat rauw, breed smaakoppervlak, goede balans, pittig/kruidig, licht aards, frisse ondertoon, opwekkend (14%)

***(*)

Khachik Red, Tufenkian, Vayots Dzor, Armenië 2023
Areni uit Khachik, 100 jaar oude stokken, eigen onderstokken, wijngaard op 1600 meter hoogte, klei-kalksteen, lang groeiseizoen, koele nachten, met de voeten getreden, fermentatie met hele trossen, wijn ontwikkeld voor export naar Frankrijk; compacte kleur, donker granaatrood, vullende geur, nogal gesloten, goede aanzet, mooi rood en zwart fruit, levendige zuurgraad, prima vulling en balans, goede tannine, frisse ondertoon, subtiel aards, goede lengte, licht gekoeld schenken (12,5%)

****

Red Blend, Tufenkian, Vayots Dzor, Armenië 2023
Field blend van 85% areni en 15% tozot, 60-70 jaar oude stokken, drie kleine wijngaarden op 1200-1300 meter hoogte, vulkanische bodem met klei, fermentatie met 20% hele trossen; compact in kleur, geur en smaak, mooi rijp fruit, meer schakering, schoon en levendig, smeuïge finale, veel finesse, elegante stijl, opwekkend, mooie tannine, ook aardse nuance, goede lengte (12,5%)