Wijnstreek Franken

Wijnstreek Franken (foto: Deutsches Weininstitut)

Voorafgaand aan de jaarlijkse VDP.Grosses Gewächs-proeverij bezochten we samen met Alain Jacobs van het Informatiebureau voor Duitse Wijn een aantal producenten in de wijnstreek Franken.
proefnotities Jan van Lissum
Franken, in de deelstaat Beieren, staat bekend om de bocksbeutel, een fles met een korte hals en een afgeplatte buikvorm. De vorm is waarschijnlijk afgeleid van een antieke veldfles en de naam zou verwijzen naar het scrotum van een bok. De naam is sinds 1989 beschermd en mag alleen voor een wijnfles uit Franken worden gebruikt.
Het continentale klimaat, met droge warme zomers en koude winters, maakt Franken minder geschikt voor de elders in Duitsland dominante, laat rijpende riesling – al neemt de aanplant wel toe naarmate het klimaat ook hier warmer wordt. De belangrijkste druivenrassen zijn hier de silvaner (24,8% in 2019) en de müller-thurgau (24,3%), een aantal jaren geleden nog het meest aangeplante ras. Overige druiven: bacchus (12,3%), riesling, kerner, scheurebe, rieslaner, weissburgunder, traminer en sauvignon blanc.
kaart Franken

Het wijngaardareaal omvat ruim 6100 hectare, verdeeld over drie districten:

  • Mainviereck, in het westen tussen Aschaffenburg en Bürgstadt am Main – bodem: oergesteente, roodbontzandsteen;
  • Maindreieck, in het centrum rond de stad Würzburg – bodem muschelkalk, löss, leem;
  • Steigerwald, in het oosten, grenzend aan het gelijknamige woud – bodem: gipskeuper.

Weingut Bickel-Stumpf

Het wijngoed kwam in 1976 tot stand via het huwelijk van Carmen Bickel en Reimund Stumpf. Daarmee kwamen tevens twee verschillende terroirs onder één label: Thüngersheim ten noorden van Würzburg, met een bontzandsteenbodem, en Frickenhausen am Main ten zuiden van de stad, waar de bodem gedomineerd wordt door muschelkalk.
Het domein sloot zich in 1980 aan bij de VDP en staat sinds dit jaar onder leiding van Matthias, de zoon van Carmen en Reimund.
Voornaamste percelen:

  • Grosse Lage Rothlauf
  • Grosse Lage Mönchshof
  • Erste Lage Johannisberg
  • Erste Lage Kapellenberg

Importeur: Victory Wines, Edam

Matthias Stumpf

Matthias Stumpf

Proefnotities

8-

Crémant Francophile de la Chapelle Extra Brut, Weingut Bickel-Stumpf, Franken, Duitsland NV
Pinot blanc; veel mousse, veel breedte, goede zuren, levendig en smaakvol (13%)

8-

Silvaner Muschelkalk trocken VDP.Ortswein, Weingut Bickel-Stumpf, Franken, Duitsland 2020
Silvaner; wat ingehouden geur, zeer schoon, fruitig, goede zuren, aangenaam doordrinkbaar (13,5%)

8-

Johannisberg Silvaner trocken VDP.Erste Lage, Weingut Bickel-Stumpf, Franken, Duitsland 2019
Silvaner; wat gesloten, spritzig, fijn, heel schoon, levendig, mooie aroma’s, doordrinkbaar (13,5%)

8,5

Kapellenberg Silvaner VDP.Erste Lage, Weingut Bickel-Stumpf, Franken, Duitsland 2019
Silvaner; heerlijke geur, mooi wit fruit, schoon en zuiver, mooie zuren en vulling, goed op smaak, veel lengte (13%)

8

Quintessence, Weingut Bickel-Stumpf, Franken, Duitsland 2015
Silvaner; mooi gedoseerde aroma’s, intens en diep, fraai ontwikkeld, goed inzetbaar (11%)

Weingut Brennfleck

Meer dan 400 jaar oud wijngoed, sinds 1998 onder leiding van Hugo en Susanne Brennfleck, de 13e generatie binnen de familie. De grootschalige renovatie die zij doorvoerden balanceerde knap tussen enerzijds het respecteren van de monumentstatus van het laatmiddeleeuwse hoofdgebouw en anderzijds het benadrukken van de opvallende kubistische architectuur van de nieuwe vinificatieruimte anderzijds. Op grond van de geslaagde symbiose van traditie en moderniteit is de in 2006 voltooide vinificatieruimte van Weingut Brennfleck al meermaals onderscheiden. In 2010 gebeurde dat bijvoorbeeld in het kader van de Architekturpreis Wein.

Hugo Brennfleck

Hugo Brennfleck

Proefnotities

8-

Iphöfer Kronsberg Silvaner trocken, Weingut Brennfleck, Franken, Duitsland 2020
Silvaner; veel vulling, rijp, mineralig, intense zuren, goede balans, correcte lengte

8+

Mönchshöflein Sulzfelder Maustal Sylvaner trocken GG, Weingut Brennfleck, Franken, Duitsland 2020
Silvaner; mooie geurwaaier, nog wat gesloten, lychee, opvallend veel vulling, terroir, mineralen, licht crispy, levendig en complex, fijne kruidigheid, serieuze maaltijdwijn, veel lengte (13%)

8

Escherndorfer Lump JHB Riesling S trocken, Weingut Brennfleck, Franken, Duitsland 2020
Riesling; rustige geurwaaier, breed en vrij rijk smaakpalet, beetje ingehouden, heel sappig, zeer jong, mooie mineralen, veel lengte

8-

Himmelsleiter Escherndorfer Lump Riesling trocken GG, Weingut Brennfleck, Franken, Duitsland 2020
Riesling; vrij lichte kleur, fraaie aromatische geurwaaier, heel schoon, fijne structuur, mooie balans, mooi wit fruit, prima mineraliteit, goede lengte (13,5%)

8-

Sulzfelder Sonnenberg Silvaner Beerenauslese edelsüss, Weingut Brennfleck, Franken, Duitsland 2015
Silvaner; diep citroengeel, fraai ontwikkeld, fijn, goede zuren, levendig en elegant, fijne crèmigheid, honing, abrikoos, toegankelijk (7,5%)

Weingut Rainer Sauer

Rainer Sauer komt net als de bekendere Horst Sauer uit Escherndorf. Hij staat bekend om zijn strakdroge, loepzuivere silvaners
Rainer en zijn vrouw Helga geven sinds 1979 leiding aan het familiewijngoed. Zoon Daniel is sinds een jaar of vijftien Rainers rechterhand. Hij studeerde oenologie in Geisenheim, deed ervaring op in Californië en werkt nu als kellermeister. De familie bezit 14 hectare aan wijngaarden, waarvan 61% beplant met silvaner, 20% met müller thurgau en 9% met riesling. De komvormige ligging van de wijngaarden zorgt ervoor dat ze beschut zijn tegen de wind en optimaal profiteren van het zonlicht. De bodem bestaat voornamelijk uit muschelkalk en keuper. In 2015 werd het wijngoed ingrijpend gemoderniseerd.

Importeur: Markvandewijn, Amsterdam

Daniel Sauer

Daniel Sauer

Proefnotities

8

Silvaner trocken VDP.Gutswein, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2020
Silvaner, biologisch; elegante kleur, aparte geur, ingetogen, licht verteerbaar, fraaie balans, mooie lengte, licht pepertje in de finale, strakke stijl (11,5%)

8,5

Silvaner Muschelkalk trocken VDP.Ortswein, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2020
Silvaner, biologisch; elegante kleur, iets meer inhoud in de geur, wat meer vulling, mooie spanning, doet iets denken aan sauvignon blanc, intense smaak, meer inhoud, zeer levendig, heel zuivere tonen, mooi rijp wit fruit, veel spanning, prima lengte (12,5%)

8-

Freiraum Silvaner trocken VDP.Erste Lage, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2019
Silvaner; licht geelgroen, minder opengeplooid, ingehouden geuraroma’s, fraaie aanzet, plezierig, aromatisch, mooie balans, sappig, wit fruit, vulling en spanning, passende zuren (13%)

8

Escherndorfer Lump Silvaner trocken VDP.Erste Lage, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2020
Silvaner; ingetogen geur, je ruikt het hout, toegeplooide vulling, rijp fruit, levendige zuren, mooi rijp sap, vullend en breed, harmonieus, serieuze maaltijdwijn (13%)

8,5

Escherndorfer Lump Silvaner Alte Reben trocken VDP.Erste Lage, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2020
Silvaner; elegant en fris, speels en intens, fraaie geurwaaier, veel finesse en diepgang, veel concentratie, ballerina (13%)

8+

Silvaner L trocken, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2019
Silvaner; beetje ingetogen, speels fruit, atypisch, goede zuren, sappig, rijk aan aroma’s, levendig en puur met fraaie ontwikkeling (13%)

9

Escherndorf am Lumpen 1655 Silvaner GG trocken VDP.Grosse Lage, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2020
Silvaner; toegeplooid, rijk en aromatisch, sappig, evenwichtig, mineralen, houtinvloed is zeer goed gedoseerd, serieuze wijn, rijk en complex, sap, beheerst fruit, grootse lengte, silvaner op zijn best (13%)

9-

Escherndorfer Lump Silvaner trocken VDP.Erste Lage, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2018
Silvaner; mooie regelmatige geur, mooi rijp wit fruit, sappig, prachtige zuren, smaakvol, mooie balans, net niet die fragiele toets, vullend, prima samengesteld (13,5%)

8

Ab Ovo Silvaner trocken, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2018
Silvaner; aparte geur, veel rijping, aparte aroma’s, intens, dicht, vullend, gastronomisch, heel aparte ervaring, veel nagalm, nog veel te jong (13%)

8

Silvaner L trocken, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2012
Silvaner; truffelgeur, rijp en rijk, aromatisch, mooi versmolten, sappig, homogeen, fijne gastronomische wijn met fraaie lengte (14%)

8,5

Silvaner L Spätlese trocken, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2008
Silvaner; strak, spanning, prachtige truffelaroma’s, gerijpt, rijk, hoog aromatisch niveau, fraai ontwikkeld, evenwichtig, veel lengte
Herproefd uit karaf: rustiger geworden, evenwichtig, malser, zeer goed versmolten, rijk en aromatisch, zacht, veel lengte, geschikt bij gastronomische gerechten

8-

Escherndorfer Lump Altfränkischer Satz trocken VDP.Erste Lage, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2019
Riesling, silvaner, traminer; rustige geur en smaak, vullend en fris, rijpe tonen, rijk en aromatisch (13,5%)

7,5

Silvaner Natur Pur, Weingut Rainer Sauer, Franken, Duitsland 2015
Silvaner, 22 maanden maceratie en rijping in betonnen ei, orange wine; citroengeel, licht boterig, rijk en rijp, apart experiment

Tobias Nagel

Tobias Nagel

Winzerhof Nagel

De familie Nagel voelt zich sterk verbonden met Dettelbach en de regio Franken. Elke wijn uit het portfolio benadrukt die verbondenheid, vertelt zijn eigen geschiedenis, en is tegelijk gericht op het heden en de toekomst. Vader Roland combineert traditie en ervaring, zoon Tobias, zijn rechterhand brengt nieuwe ideeën aan. Het resulteerde in drie wijnreeksen:

  • Stahlnagel – Laagdrempelig, doordrinkbaar en geschikt voor elke gelegenheid, gevinifieerd op rvs.
  • Ankernagel – De ‘verankering’ in de regio Franken. Silvaner afkomstig van de beste wijngaard, de Berg-Rondell.
  • Holznagel – De rijpste druiven afkomstig van de oudste wijngaarden. Fermentatie op eikenhout met inheemse gisten, gestructureerde wijnen met de nodige rijping.
Proefnotities

8

Holznagel Silvaner trocken, Winzerhof Nagel, Franken, Duitsland 2016
Silvaner, 45 jaar oude stokken, rijping op 1 jaar oud eiken vaten van 500 liter; licht citroengeel, mooi ontwikkeld, niet uitbundig, hout is goed opgenomen, impressies van mandarijn en abrikoos, rustige balans, goed sap, licht weeïg, mooie ingetogen maaltijdwijn (12,5%)

8

Holznagel Silvaner trocken, Winzerhof Nagel, Franken, Duitsland 2017
Silvaner, 45 jaar oude stokken, rijping op 1 jaar oud eiken vaten van 500 liter; fractie lichter van kleur, houtinvloed is minder opvallend, duidelijk meer intens rijp fruit, veel sap, mooie balans tussen fruit en levendige zuren, ananas, mandarijn, elegant

8-

Ankernagel Silvaner trocken, Winzerhof Nagel, Franken, Duitsland 2020
Silvaner, 35 jaar oude stokken; lichte kleur, elegant en zuiver, rijp wit fruit, slank, mooie aroma’s, mineralen, veel lengte (12%)

Weingut Hans Wirsching

Een van de oudste en grootste wijngoederen van de streek. De familie Wirsching houdt zich hier in Iphofen al sinds 1528 bezig met wijnbouw. Momenteel wordt het wijngoed gerund door Dr. Heinrich Wirsching en zijn vier kinderen. Zijn oudste dochter Andrea (*1964) heeft sinds 2014 de dagelijkse leiding en werd in augustus 2021 door het Duitse magazine Selection uitgeroepen tot Wijnmaker van het Jaar. Daarnaast ontving het bedrijf de titel Silvaner Wijngoed van het Jaar. De familie beschikt over 90 hectare aan wijngaarden, met als voornaamste druivenrassen silvaner, riesling, scheurebe en de witte burgunders (pinot blanc, pinot gris, chardonnay). 15% van de productie omvat rode wijnen, voornamelijk op basis van pinot noir. De voornaamste wijngaarden zijn gelegen in de cru’s Julius-Echter-Berg, Kronsberg en Kammer. Keuper is hier de dominante bodemsoort.

Importeur: Lekker Sapje, Leiden

Weingut Hans Wirsching
Proefnotities

8

Iphöfer Julius-Echter-Berg Riesling trocken VDP.Erste Lage, Weingut Hans Wirsching, Franken, Duitsland 2020
Riesling; fijn wit fruit, slank, licht kruidig, goede balans, prima lengte, goede spanning door de zuren, goede mineralen, heel schoon en elegant (13%)

9-

Iphöfer Julius-Echter-Berg GG Riesling trocken VDP.Grosse Lage, Weingut Hans Wirsching, Franken, Duitsland 2018
Riesling; licht van kleur, rijpe geuraroma’s, sappig en smaakvol, complex, mineralen, prachtig samengesteld, rijp, veel inhoud en lengte (13,5%)

8,5

Iphöfer Kronsberg Scheurebe Alte Reben trocken VDP.Erste Lage, Weingut Hans Wirsching, Franken, Duitsland 2020
Scheurebe; schoon, helder, elegante geur, sappige aanzet, heerlijk wit fruit, licht floraal, impressie van exotisch fruit, goede balans en mooie lengte (13%)

Weingut Bürgerspital

Het Bürgerspital is in 1316 gesticht door de Würzburger Johann von Steren als instelling voor oude en zieke burgers en door schenkingen verkreeg het zijn eerste wijngaarden. In 1407 verwierf het voor de eerste keer bezit in de wereldberoemde wijngaard Stein. In 1665 werd er voor het eerst silvaner aangeplant en de voor Franken zo typische bocksbeutelfles aanschouwde hier in 1726 het levenslicht. Het wijngoed is een van de medeoprichters van VDP Franken (1955) en vervult hierin nog altijd een kwalitatief leidende rol. In totaal heeft het 110 hectare wijngaarden, die voornamelijk rondom Würzburg, Randersacker en Thüngersheim zijn gelegen. Voor de wijnbereiding wordt vaak gebruikt gemaakt van de combinatie vergisting in roestvrijstaal en latere afrijping in grote houten twaalfhonderdliterfusten.

Importeur: Dokter Maler, Lichtenvoorde

Robert Haller, directeur Weingut Bürgerspital

Robert Haller, directeur Weingut Bürgerspital

Proefnotities

8

Riesling trocken VDP.Gutswein, Weingut Bürgerspital, Franken, Duitsland 2020
Riesling; brede en rijpe geurwaaier, toegeplooid, klein beetje buxus, schoon, zuiver en toegankelijk van smaak, geur en smaak komen overeen, mooi fris fruit, goede zuren, heel licht spritzig

8

Würzburger Abtsleite Riesling trocken VDP.Erste Lage, Weingut Bürgerspital, Franken, Duitsland 2020
Riesling; heel schoon en fijn, toegeplooid in geur en smaak, mooi gedoseerde aroma’s, veel finesse, spritzig, zeer mooie balans, gastronomisch, elegant

9-

Würzburger Stein Hagemann Riesling GG trocken VDP.Grosse Lage, Weingut Bürgerspital, Franken, Duitsland 2019
Riesling; zeer rijk, rijp, hecht, vullend, pétrol, aromatisch en breed, veel diepgang, prachtige inhoud, gastronomische wijn

8+

Würzburger Pfaffenberg Riesling trocken VDP.Erste Lage, Weingut Bürgerspital, Franken, Duitsland 2020
Riesling; rustige geur, vrij ingetogen en compact, veel fruit in de aanzet, vulling, rijp fruit, balans, lange smaakvoortzetting

8+

Würzburger Innere Leiste Silvaner trocken VDP.Erste Lage, Weingut Bürgerspital, Franken, Duitsland 2020
Silvaner; een beetje toegeplooid, vol, rijk en aromatisch, mineralen, hecht, homogeen, veel inhoud en rijping, maaltijdwijn

8

Würzburger Stein Silvaner trocken VDP.Erste Lage, Weingut Bürgerspital, Franken, Duitsland 2020
Silvaner; fris en fruitig, verleidelijk, goede balans, veel mineralen, aromatisch en levendig, rijp en elegant, sappig, mooi wit fruit, goede prijs-kwaliteitverhouding

9-

Würzburger Stein-Harfe Silvaner GG trocken VDP.Grosse Lage, Weingut Bürgerspital, Franken, Duitsland 2020
Silvaner; veel finesse, geschakeerde aroma’s, mooie balans, precieze silvanertonen, vulling en mineralen naast fruit, klein bittertje

Divino

Wijnbouwcoöperatie ontstaan in 2012 door samengaan van twee oudere lokale associaties: Thüngersheim (1930) en Nordheim (1951). In totaal zijn 284 wijntelers aangesloten, die samen circa 360 hectare aan wijnstokken onderhouden. Onder de wijngaarden bevinden zich verschillende toppercelen, onder meer in de Escherndorfer Lump, de Thüngersheimer Johannisberg,, de Nordheimer Vögelein en de Retzbacher Benediktusberg.

Proefnotities

7,5

Charakter F. – Alte Reben Thüngersheimer Johannisberg Silvaner Spätlese trocken, Divino, Franken, Duitsland 2018
Silvaner; hechte geurwaaier met veel concentratie, goede vulling, aromatisch, vullende kruidigheid, heel sappig, evenwichtig (12,9%)

7,5

Charakter F. – Steillage Escherndorfer Lump Silvaner Spätlese trocken, Divino, Franken, Duitsland 2020
Silvaner; vullende geur, breed en aromatisch, exotisch fruit, banaan, goede zuurgraad, ingetogen expressie, levendige finale met goede mineralen (13,12%)

8

Charakter F. – Sponti Nordheimer Vögellein Silvaner Spätlese trocken, Divino, Franken, Duitsland 2015
Silvaner; redelijk veel kleur, duidelijk ontwikkeld, opvallende houtinvloed, beetje vettig, rijpe exotische tonen, vullend, wat zwaardere gastronomische wijn, lichte boterige en karamelachtige tonen (13,5%)

Proefnotities overige producenten

8

Escherndorf am Lumpen 1655 Riesling GG trocken VDP.Grosse Lage, Weingut Horst Sauer, Franken, Duitsland 2019
Riesling; lichte kleur, redelijk subtiele geur, mooie balans, vullend en aromatisch, licht pepertje, intens, elegant, goede lengte

8

Escherndorfer Lump Silvaner S. trocken VDP.Erste Lage, Weingut Horst Sauer, Franken, Duitsland 2012
Silvaner; redelijk veel kleur, vullend, fijne ontwikkeling, crèmig, gastronomische wijn

8

Escherndorfer Lump Silvaner trocken VDP.Erste Lage, Weingut Egon Schäffer, Franken, Duitsland 2011 (magnum)
Silvaner; rijp en fris in geur en smaak, sappig, zeer aromatisch, goede zuren, frisse finale, fraaie ontwikkeling, verrassend

11 Bocksbeutel